ماں بولی، بھین بولیاں، تے پنجاب دی اک لکھاری ‘Mother Language – Sister Languages – and a Writer of the Punjab’ by Fauzia Rafique

 پنجابی دنیا دے ہر کونے چ وسدے نیں،125 ملین دی نفری، اسیں ایس ویلے دنیا چ آبادی دا ستواں وڈا  گروپ آں تےہر تھاں اسیں اپنی ماں بولی نال اک دو بھین بولیاں وی ورتنے آں۔ جیویں پاکستان وچ پنجابی (صوبائی ) ساڈی ماں بولی اے، اردو (قومی ) تے انگریزی (سرکاری ) ساڈیاں بھین بولیاں نیں۔ ہر کسے دی اپنی رہتل پاروں ساڈی ماں بولی وچ بھین بولیاں  تے بھین بولیاں وچ ماں بولی دے اکھر شامل نیں۔ پنجاب وچ اک پاسے ماں بولی وچ عربی، اردو، فارسی تے انگریزی دے اکھر نیں تے دوجے پاسے سنسکرت، انگریزی تے ہندی دے۔ دوواں پاسے پنجاب دے کجھ لکھاری اردو، ہندی یا انگریزی وچ وی لکھدے نیں۔

پنجاب توں باہر رہندے پنجابیاں دیاں کجھ بھین بولیاں اوہناں دیساں دے لوکاں دیاں ماں بولیاں نیں،  تےکجھ نہیں۔ جیویں جرمنی وچ جرمن مقامی لوکاں دی ماں بولی اے، پر کینیڈا وچ انگریزی تے فرانسیسی دوویں مقامی لوکاں دیاں ماں بولیاں نہیں، یورپی  سامراجیاں دیاں ماں بولیاں نیں جیہڑیاں اوہناں ایتھے آ لاگو کیتیاں، جیویں پنجاب وچ انگریزی لاگو کیتی گی۔

ایس ویلے شہری پنجاب دے اندر باہر اکثر پنجابیاں دا روٹی ٹکر بھین بولیاں نال جڑیا ہویا اے، اُتوں پنجاب وچ وی پنجابی نوں اوہ درجہ نہیں دتا گیا جو اوہنوں ساڈی ماں بولی کر کے ملنا چاہیدا اے، ایتھے ہن وی سارے درجے اردو/ ہندی  تے انگریزی کول نیں۔ ایس ماحول وچ ساڈے کول کیہ چوائس اے؟ 

ہر کسے دی بولی اوس انسان دی اُٹھان توں اُسردی اے تے اوہدی ذاتی تواریخ دا حصہ بندی جاندی اے۔ میں ایتھے ماں بولی دے اوس  پروسیس بارے گل کرنا چاہنی آں جیہدے وچوں اسیں چھوٹیوں لا اکٹھے، تے وکھو وکھ، لنگھنے آں۔ میں ہڈ بیتی راہیں دسنی آں، پنجاب وچ اک بالڑی ہوندیاں ماں بولی پکھوں میرے نال کیہ واپری، تےہن پنجاب دی اک لکھاری ہوندیاں میں اپنی ماں بولی تے بھین بولیاں وچ  چون پڑتال کیویں کرنی آں، تے کیوں کرنی آں۔

میں تے میری ماں بولی

مڈھلے ورھیاں میری حیاتی وچ میری ماں بولی دا راج سی۔ اسیں پتوکی دے کول پنجاہ سٹھ گھراں دے اِک پنڈ وچ رہنے ساں، ساڈے گھر اندر باہر سارے پنجابی بولدے سن۔ الف، ب میں دوجے بالاں نال گھر دے ویڑھے  اپنی ماں توں سکھی، پچھوں اِک اسیں قاعدہ شروع کیتا اردو دا تے فیر اک عربی دا۔ میری وڈی بھین تے بھرا لاہور انگریزی سکولاں وچ پڑھدے سن، اوہناں مینوں اے۔بی۔سی سکھائی۔ ساڈے گھر ریڈیو سی، جیہڑا بہتا خبراں سنن لئی ورتیا جاندا، اوہدے تے لاہور، بی بی سی تے آل انڈیا ریڈیو  لگیا ہوندا ۔ لاہور ریڈیو  تے پنجابی لوک گیت، اردو نعتاں، تے دوواں بولیاں دے ڈرامے وی لگدے۔

تسیں نوٹ کیتا ہونا اے، مڈھلی تعلیم وچ مینوں اردو، عربی تے انگریزی پڑھائی گئی، پنجابی نہیں۔ اوس ویلے اوس تھاں پنجابی کلچر چوکھا مضبوط سی، ایس لئی اوہدے نہ پڑھائے جان نال بھاویں سانوں فرق نہیں پیا کیوں جے پنجابی دے درس سانوں ساڈی رہتل  دیندی سی۔ پنڈ وچ میری ماں توں اَڈ اِک دو ہور زنانیاں پنجابی پڑھنا جاندیاں سن، لالٹین دی روشنی وچ میں اماں جیواں دی جُھگی بیٹھ کے یوسف زلیخا، سوہنی مہینوال،سسی پنوں  تے سہتی مراد دے قصے سُندی۔ میری ماں کول بُلھے شاہ، بابا فرید، سلطان باہو، شاہ حسین دے کلام سن جیہڑے اسیں اوہدے توں وی سُندےتے ریڈیو تے گلوکاراں توں وی۔ گِدھے چن راتاں نوں کھیڈے جاندے ڈانس ڈرامے سن۔ موسمی تہوار، عیداں شبراتاں، منگنیاں ویاہ، پورے چن دیاں راتاں، اسیں پنجابی لوک گیت  تےٹپے گاندے، سُناندے ، نویں بناندے، گِدھے پاندے،  تے نچدے۔

  اتے اخیرلا جملہ کجھ ٹھیک نہیں۔ سچ ایہہ اے: ’’اسیں پنجابی  لوک گیت ٹپے گاندیاں، سُناندیاں، نویں بناندیاں، گِدھے پاندیاں،  تےنچدیاں‘‘۔ لگدا اے، میرے پنڈ سارے فن زنانیاں ہتھیں سن تے اوہو اوہناں وچ وادھا پاندیاں سن۔ مرد گاندے وجاندے ویکھے جدوں کدی سپیرے آندے، بین وجاندے، ڈگڈگی تے ڈھول دی لے تے باندر نچاندے، رِچھ دا تماشا کردے۔ کوئی وڈی گل ہوندی تے کھسریاں دی پارٹی آندی، تے اوہ جگتاں وی لاندے، نچدے گاندے وی۔ مُنڈے تے بندے گلی ڈنڈا، کشتی تےکبڈی کھیڈدے۔ اِک ساڈے سکے آندے، اوہ بی ۔اے۔ پاس، علامہ اقبال نُو ں اُچا جاندے تے اوہناں دیاں نظماں زبانی سُناندے۔ اِک انگریزی دی کتاب توں ویکھ ویکھ کجھ لِکھدے رہندے، پتا لگا اک شیکسپئر لکھاری اے اوہدے ڈرامے اردو چ ترجمہ کردے نیں۔ 

راتاں نوں ’’باتاں پانا‘‘ یا اک دوجے نوں ’’جگ بیتی یاں ہڈ بیتی‘‘ سُنانا روز دا کم سی۔ اَن پڑھاں دے پنڈ وچ جیہڑی باتاں پا لیندی اوہدی  واہوا ٹوہر بن جاندی۔ میں گیتاں توں پہلوں کہانی بنانی سِکھی، تے میرے کول دو سُننہار سن، دوپہراں نوں اپنے نالدے بال تے رات ویلے گھر دے وڈے۔ فرق ایہہ ہوندا، بالاں نوں نِکی کہانی سُناندی  تے اوہدے وچ بولن والے طوطےتے جن بھوت وی ہوندے، وڈیاں نوں لمی کر کے سُناندی پر اوہدے وچ طلسماتی چیزاں نہ ہوندیاں، بھاویں میرا خیال سی اصلی کہانی لمبی  تے  غیر طلسماتی ہوندی اے۔چھیتی ہی میرے گھر آلے کہانی ویلے میتھوں کَنی کتراون لگ پئے۔ اک دن میرے بھرا نے کہیا، اج میں تیری کہانی اخیر تک سُننی اے۔ ادھی رات ہو گئی، نہ کہانی مکے تے نہ ای مینوں نیندر آوے پر میرے بھرا نوں ہار مننی پئی۔

میری کہانی کدی نہیں سی مکنی، اوہ میں وڈیاں کولوں  سنی اک کہانی  ’چڑی آئی تے دانا لے گئی‘ دی تکنیک تے بنائی سی، جیہدا   مقصد بال نوں بور کر کے سوں جاون  تے مجبور کرنا  ہوندا اے۔  جیویں اِک اِک کر کے  چڑی گودام وچوں  کنک دے سارے دانے  نہیں لے جا سکدی سی، اوویں  میری کہانی وچ انسانی نسل  نہیں مک سکدی سی۔ اِک بادشاہ تے اوہدے ٹبر دی کہانی  جیہڑی شروع ہوندی  تے بادشاہ، ملکہ ، شہزادے، شہزادیاں ’دُھپے منجی ڈاہ کے‘ بیٹھے کدی گنے چوپدے ہوندے کدی امب، کدی مالٹے کھاندے کدی امرود، کدی جموں تے کدی توت۔ اخیر ہمیش بھیڑی ہوندی، کوئی نہ کوئی آفات آندی، زلزلا، ہڑ، جنگ، بغاوت، تاپ، چیچک،  سارے مر کھپ جاندے بس اِک ولی عہد بچدا،  اوہ وڈا ہوندا…… باشاہ بن دا، تے  فیر اوہ دُھپے منجی ڈاہ کے  اپنی ٹبری نال ویڑھے بیٹھا پھل فروٹ کھاندا پیا ہوندا۔

 سن سٹھ دی دہائی دا شروع  سی، میں ست ورھے دی ساں جد میرا ٹبر لاہور آ وسیا، میں اک گورنمنٹ پرائمری سکول دوجی جماعت داخل ہو گئی۔ اوتھے پہلی واری مینوں پنجابی بولن توں ہٹکیا گیا۔ سچی گل اے، اوس ویلے مینوں اردو تے پنجابی دا فرق پتا نہیں سی لگدا، میں رلی ملی زبان بولدی جس تے مینوں سکول وچ شرمندگی چانی پیندی۔ اوہناں دناں میرے بھرا دا ویاہ ہویا، میری بھرجائی میاں چنوں وسدی ہوشیار پور دی اک فیملی توں سن تے کجھ ورھیاں توں لاہور پڑھدیاں پیاں سن۔ اردو ادب، شاعری تے میوزک وچ رُجھیاں ہوئیاں، مرزا غالب دیاں شُدیناں، آپ وی غزلاں گاندیاں۔ اوہناں گھر وچ پہلی واری میرے نال اردو بولنی شروع کیتی، تے ہولی ہولی مینوں پنجابی اردو دا فرق سمجھ آون لگا ۔

گھر دے باہر وی حال بدل چکیا سی، شہر دا کلچر ہور۔ پنڈ وچ ہر کوئی اپنا سی، شہر وچ ہر کوئی پرایا۔ گھروں باہر نکلن تے ودّھ پابندیاں ۔ انج باہر دی دنیا وچ سکول میرا گھر بن گیا۔ 

مینوں کہانیاں سُنان توں پہلے سُنن دا شوق سی، سکول دی لائبریری بچیاں دیاں کہانیاں دیاں اردو کتاباں ہوندیاں، کجھ گھر دے رستے وچ کھوکھے توں وی مل جاندیاں، نال دو تن رسالے ’بچوں کی دنیا‘، ’کھلونا ‘تے ’تعلیم و تربیت‘ وی ہوندے۔ میں اپنا جیب خرچ  ایتھے لاندی ساں۔ چنگے نمبر لینے تے کدی میرا بھرا خوش ہو کے مینوں فیروز سنز  لے جاندا ۔ پنجویں جماعتے میرے کول بچیاں دیاں کہانیاں دیاں سینکڑے کتاباں  تے رسالے سن، کجھ انگریزی تے باقی ساریاں اردو، پنجابی دی اک وی نہیں۔ ایہہ سٹھ دی دُہائی دی گل اے، اوس  ویلے مینوں بچیاں دیاں پنجابی کتاباں تے رسالے کدھرے نظر نہ آوندے، نہ سکول دی لائبریری وچ، نہ کھوکھے تے، نہ فیروز سنز۔

ہائی سکول پہنچدیاں مینوں لگیا جیویں حیاتی وچ اگےودھن لئی مینوں اردو تے انگریزی، صوفیانہ شاعری راہیں روحانی ترقی لئی پنجابی، تے دینی تعلیم لئی عربی پڑھن دی لوڑ اے۔ یاں ا یویں آکھو، پنجابی صوفیانہ شاعری دی بولی اے، عربی قرآن دی، اردو تے انگریزی دنیا وچ اپنا مقام بنان دی۔ ایہدے وچ میری اپنی کوئی سوچ یا سمجھ نہیں سی، ایہہ میرے ماحول تے میری ضرورت  مینوں دسیا۔

ایہناں چار وچوں تن بولیاں میں ہن تائيں ورتنی آں۔ کہانیاں بنانیاں میں پنجابی وچ شروع کیتیاں، مضمون لکھنے اردو وچ، تے خبراں  لکھنیاں انگریزی چ۔ پہلا ٹی وی ڈرامہ سیریل اک اردو ناول توں اخذ کر کے اردو چ لکھیا’دستک نہ دو‘،  تے دوجا اک روسی ناولٹ دا انگریزی توں پنجابی ’آپے رانجھا ہوئی‘۔ پہلا ناول پنجابی وچ شروع کیتا1974وچ ’کیڑو‘ جیہڑا ہن 2019 وچ چھپیا۔ کینیڈا آکے کجھ کہانیاں انگریزی وچ لکھیاں، ناول ’سکینہ‘  انگریزی تے پنجابی دوواں وچ اکٹھے،  تے ’ایڈونچرز آف صاحباں‘ اُکا انگریزی وچ۔ پہلی نظم  ستّر دی دہائی وچ لکھی اردو، پچھوں شاعری ہوئی اے انگریزی یاں پنجابی۔

   مینوں اک بولی توں دوجی تے جاندیاں کوئی پرابلم نہیں ہوندی، تے نہ ایہہ مسئلہ ہوندا اے کہ کیہڑی شے کیہڑی بولی وچ اے۔ جیہڑی شے نے جیہڑی بولی وچ آنا ہوندا اے، اوہ اوسے وچ آؤندی اے۔

فیر  رولاکیہ اے؟

رولا ایہہ اے، اک تے پرائمری سکول پنجابی نہ پڑھائی گئی، اُتوں پنجابی بولنا وی سکول سسٹم دی نافرمانی تے جہالت دی نشانی سی۔ ایہدی تھاں جے سکولے پڑھائی لکھائی پنجابی وچ ہوندی، میری ماں بولی نوں پنجاب دے ہی اک شہر وچ ہینا کر کے پیش نہ کیتا جاندا تے بھاویں مینوں ہر شے سوکھی سمجھ آؤندی، میں ہور سوہنے گُن سِکھدی۔ اُتوں مارکیٹ و چ اوس ٹائم  بالاں دیاں کہانیاں دیاں پنجابی کتاباں  تے رسالے کوئی نہ ہون، جتھوں میرا ایہہ خیال زور پکڑ گیا کہ پنجابی صوفیانہ شاعری دی بولی اے، نویں زمانے دی نہیں۔ میں سمجھنی آں، ایہناں دو چیزاں کارن میری اُٹھان وچ اک وڈا پاڑ پیا، جنھوں میں پور نہیں سکدی۔

ایہہ پاڑ، ایہہ کھپا، ماں بولی اک مضمون وانگ نہ پڑھ سکن دا ای نہیں، اوہ تے فیر وی پوریا جا سکدا سی۔ اصل کھپا ایہہ پیا،  شہر پہنچدے ای، یک دم، بنا مینوں کجھ دسے پچھے، میرا پورا کلچر ردّ کے پرانہہ سٹ دتا گیا۔  جس بولی وچ میں سوچدی ساں، کہانیاں  بناندی تے ٹپے جوڑدی ساں، وڈیاں چھوٹیاں نال گل بات کردی ساں، اُٹھدی بہندی ساں، رہندی سہندی ساں، اوہ سبھ ’پینڈو‘  دا  میہنا  لا کے پرانہہ سٹ دتا گیا۔ مینوں لگیا، نال مینوں وی سُٹدے پئے نیں۔ پتا لگا، میرے بچن دا  اِکو طریقہ سی، اپنا پینڈو سیلف لکا کے، یاں  مار کے،  اک شہری سیلف بنانا جیہڑا پنجابی تھاں اردو انگریزی بولے، لسّی تھاں چاہ پیوے، چاول چمچے نال کھاوے، تے امب کانٹے نال۔ ایہہ سی روز دیہاڑے ذلیل ہوون توں بچن دا طریقہ۔

مینوں روپ وٹان وچ دیر نہیں لگی کیوں جے پورا ماحول مینوں اوسے پاسے  ٹوردا سی،  تے فیر کیہ کہہ کے  مینوں سلاہندے سن؟ ’’کنی سوہنی اردو بولدی اے، پتا ای نہیں لگدا پنجابن اے۔‘‘ سچ پچھو  تے مینوں اپنا  آپ، اپنا پنجابی سیلف، لکان وچ بڑا مسئلہ ہوندا سی۔ اپنی اصل کون لکا سکدا اے، ’میری بکل دے وچ چور……!‘ اُتوں بال دا ذہن، سمجھ نہیں آؤندی سی کیہ بھیڑ اے جیہڑا  لکوواں، کیوں  لکوواں، تے کیویں۔ ایہہ تریڑ اج وی میریاں نینہاں وچ اے، کیوں جے روح تے لگے پھٹ دی دوا کوئی نہیں۔

مینوں لگدا اے، ایہہ اُکا پنڈوں شہر آندیاں بالڑیاں نال ای نہیں بیتدی، شہری بال ست ورھے دے ہون توں پہلاں ای ایہہ سمجھ گئے ہوندے نیں، پنجابی ہونا شرمساری اے، دُنیا وچ اگے ودھن لئی پنجابی بولی تے کلچر نوں پاسے کرنا پے گیا۔ کینیڈا وچ انگریز سامراجیاں نے مقامی قوماں دے بچیاں لئی انگلش میڈیم سکول بنائے جتھے بالاں نوں اپنیاں ماں بولیاں بولن، اپنے کپڑے لَتے پاون، اپنے تہوار مناون، اپنے گیت گاون، اپنے علوم حاصل کرن دی مناہی سی۔ نابر بالاں لئی چوکھیاں سزاواں سن، جیہناں وچ فاقہ، کال کوٹھری، تے کجھ سکولاں بجلی دی کرسی الیکٹرک چیئر وی رکھی ہوئی سی۔

پنجاب وچ ایہہ تے نہیں ہویا پر برصغیر دی آزادی دے بعد وی ساڈی ماں بولی، ساڈے کلچر، نال ڈاہڈا کوجھا تعصب رکھیا گیا، تے ہن وی رکھیا جا رہیا اے۔

 سوچن دی گل اے، جدوں دا پاکستان بنیا اے پنجاب دیاں کنیاں بالڑیاں تے بال اپنی بولی تے کلچر دی نفی کرن تے مجبور ہو کے ذات دے ٹوٹے کرن والی ایس اذیت وچوں نکلے ہونے نیں، کِنے ہُن نکلدے پئے نیں، تے کِنے ہور نکلنے نیں۔

ایسے پاروں جد میں 2007 وچ  ناول ’سکینہ‘ دے پنجابی ایڈیشن دی لانچ کیتی تے اوہدے وچ بولی بارے اک پروگرام وی پیش کیتا گیا جیہڑا پنجاب دے ست تے سندھ دے دو شہراں وچ ساتھیاں دے ساہمنے رکھیا گیا تے اوہدے تے گل بات ہوئی۔ 

’سکینہ‘ دیاں لانچاں دے اکٹھ اوہدے پبلشر امجد سلیم منہاس (سانجھ پبلیکیشنز، لاہور)  نے ہر شہر دیاں ادبی تنظیماں نال رل کے  آرگنايز کیتے، تے محمد تحسین (ساؤتھ ایشیا  پارٹنر شپ، پاکستان ) دی امداد نال 9 شہراں وچ پیش کیتے۔

  ماں بولی  دا حق

پنجاب دے پنجابی لکھن والے لکھاری دنیا وچ جتھے وی نیں، بھین بولیاں اوہناں دے ماحول تے جنیاں وی حاوی نیں، اوہ اپنیاں لکھتاں  تے تنظیماں راہیں ہر دم اپنی ماں بولی دا مان رکھدے پئے نیں۔ پچھلے دس بارہ ورھیاں وچ ویکھ لو دوواں پنجاباں وچ  تے باقی دنیا وچ پنجابی ادبی میلے ودھ گئے نیں، ایوارڈ ودھ گئے نیں، پنجابی لکھاریاں دیاں تنظیماں چھوٹے وڈے شہراں وچ بن گئیاں نیں، ماں بولی دیاں پالنہار لہراں زور پکڑیا ہویا اے۔

کوئی  ساتھی پاکستان دی قومی بولی اردو، یا سرکاری بولی انگریزی، تے اُلاہما رکھدے نیں یاں اوہناں نوں سِکھن ورتن دا میہنا دیندے  نیں۔ ایہہ  تنگ سوچ  اے، اک توں ودھ بولیاں سکھنا تے ورتنا اِک سوہنا گُن اے، اوہنوں تعصب پاروں گنوانا ، نہ تے پنجابی دی خدمت اے تے نہ پنجابیاں دی۔ دوجا، ایہہ سوچ  ایس مسئلے وچ کنفیوژن وی ودھاندی اے، کیوں جے لگدا اے سجن صوبے تے ملک نوں اِکو جاندے نیں۔ پاکستان دے چار صوبیاں وچ  74 بولیاں ورتیندیاں نیں، جیہناں وچوں چار صوبائی بولیاں نیں پنجابی، سندھی، پشتو، بلوچی، پر ایہناں وچوں اک وی چاراں صوبیاں تے لاگو نہیں کیتی جا سکدی، تے نہ کرنی چاہیدی اے۔

 پنجابی اک صوبے دی بولی اے، پورے ملک دی نہیں۔ ایہدا قومی تے سرکاری بولیاں نال اپنے حقاں بارے تضاد  تے ہے پر  دُشمنی  نہیں۔ دُشمنی ہووے جے ایہہ تِن بولیاں اک دوجے دی تھاں لے سکدیاں ہوون، پر نہ پنجابی پاکستان دی قومی بولی بن سکدی اے تے نہ اردو یاں انگریزی پنجاب دیاں صوبائی بولیاں بن سکدیاں نیں۔ 

تضاد حکومت توں اپنے  اوہ صوبائی حقوق لین دا اے جیہڑے اوس قومی  تے سرکاری بولیاں نوں دِتے ہوئےنیں۔ وفاقی حکومتی ادارے تے کارروائیاں قومی بولیاں اردو یا انگریزی پے ورتن، پنجاب وچ صوبائی حکومتی ادارے تے اوہدیاں کارروائیاں پنجابی وچ ہوون۔ قومی سرکاری بولیاں توں پرہیز دا پرچار کرن دی تھاں پنجاب وچ پنجابی نوں اوہدے صوبائی حق دوانے چاہیدے نیں۔ اوہدے نال ماں بولی وچ  روزگار، تعلیم، تخلیق ودھے گی  تے نالے دوجیاں دوویں بولیاں پنجاب وچ اپنی تھاں  تے آن گیاں۔

ماں بولی دے صوبائی حقاں بارے گل اگانہہ نہیں ودھدی، سرایکی بولی  تے وسیب دے حقاں  تے گل کیتے بنا۔ اسیں اوہ پنجابی آں جو اپنی ماں بولی دے حقاں بارے کوشش کرکے ماں بولی دا مان ودھانا چاہنے آں، سانوں دوجیاں دے حقاں دی گل کھلے دل دماغ نال سننی چاہی دی اے، تے انصاف نال نبیڑنی چاہیدی اے۔ پاکستانی پنجاب چ 70 فیصد لوکی پنجابی بولی بولدے نیں تے 21 فیصد سرائیکی۔ انصاف ایہہ ہووے جے پنجاب دیاں دو صوبائی بولیاں ہون، پنجابی تے  سرائیکی ۔

Languages of Punjab
(2017 Census)[64]

Punjabi 69.67%

Saraiki 20.68%

Urdu 4.87%

Pashto 1.98%

Balochi 0.83%

Sindhi 0.15%

پکی گل اے، پاکستانی پنجاب چ ماں بولیاں دی ایس گھمن گھیری وچوں سانوں دونواں پاسے دیاں ہوشمند لہراں کڈھ سکدیاں نیں،

جوشمند نہیں۔

سارا کاظمی تے  قیصر عباس دی مہربانی جنہاں دی فیڈبیک نے ابس مضمون چ وادھا پایا۔

Photo by Akram Varraich

Fauzia Rafique
Surrey, BC. April 4, 2021.

Read this article in Urdu @ Roznama Jeddojehd, PK

A must read for all lovers of Punjabi literature – ‘Keerru’ by Fauzia Rafique


‘Keerru’ is a tenderly woven story of love, acceptance, and understanding across religions, class, nationalities, and generations. Like her previous novel, Skeena, Fauzia tells a human story that is social and political without trying to be. This is a must read for all lovers of Punjabi literature, South Asian diasporic literatures, and LGBTQ+ literatures.’

Randeep Purewall
Surrey, BC

Winner of Ali Arshad Mir Award 2020
Novella ‘Keerru’ by Fauzia Rafique
Available in Punjabi and Urdu
smashwords.com/books/view/1029555
smashwords.com/books/view/1012167
..

Fauzia Rafique gets Ali Arshad Mir Award for novella ‘Keerru’

Amjad Salim Minhas, the Publisher of ‘Keerru’, received
the award from Farooq Nadeem in Lahore

Fauzia Rafique’s novella ‘Keerru’
(Sanjh Publications, Lahore 2019)
has received Ali Arshad Mir Award 2020
for the best in Punjabi Literature (prose).
Presented at the 12th Mir Punjabi Mela
organized by Professor Ali Arshad Mir Foundation
and Punjab Arts Council
at Lahore’s Open air Theatre
on December 26-27, 2020.

When i saw Hassan Junaid Arshad’s Facebook message informing me that ‘Keerru‘ has won Ali Arshad Mir Award, i was amazed because it is a tough book to recommend.* Anyone can enjoy reading ‘Keerru’ but in order to recommend it the readers/jurors must be free of prejudices related to not just class, caste and patriarchy but also of religion and sexuality. I know that this is a tall order, but ‘Keerru’ aka the Little Big Book, does it effortlessly in just over a hundred pages. My compliments to the decision makers of this award for choosing it.

This is the complete list of award winners. Congratulations to my peers for excellence in each area.
Fauzia Rafique (Literature, prose)
Dr. Saeed Bhutta (Research)
Hameed Razi (Translation)
Asim Padhiar (Poetry, nazm)
Zafar Awan (Poetry, ghazal)
Abdul Karim Qudsi (Children, poetry)
Dr. Fazeelat Bano (Children, prose)
Mahboob Sarmad (Faith-based, poetry)
Aleem Shakeel was posthumously awarded Ali Arshad Mir Service Award for his contributions to Punjabi literature.

My thanks to jurors, organizers and participants of the 12th Mir Punjabi Mela 2020.

It is delightful that at the end of 2019, both my hometowns, Surrey and Lahore, honored me by recognizing my work; earlier, I had received the City of Surrey’s Arts and Heritage Literary Arts Award.

This is a hopeful beginning for 2021. Happy New Year to us all!

*That is also the reason why I value the reviews of ‘Keerru’ by Qaisar Abbas, Ramsha Ashraf, and Sara Kazmi. Thank you.

Fauzia Rafique
gandholi.wordpress.com
Author of Skeena, The Adventures of SahebaN: Biography of a Relentless Warrior, and Holier Than Life
.
.

Punjabi Monthly magazine PANCHAM becomes a Quarterly publication


Quarterly Pancham, Jan-Feb-March 2020
Eds. Faiza Raa’na & Maqsood Saqib

Lahore’s longstanding literary Punjabi magazine, Pancham, makes a smart move to become a quarterly after a prolonged struggle to be a self-reliant monthly publication. This may allow for a larger selection and even richer literary content.

Pancham publishes poetry, fiction, literary criticism and non fiction. Edited and published by renowned authors Faiza Raa’na and Maqsood Saqib, it has been recognized as being the best literary Punjabi magazine in both the East and the West Punjab.

Published in the Shahmukhi script since 1998, Pancham is a continuation of Maan Boli, a magazine that was brought out from Lahore by some of the same team leaders and members that had continued publishing from 1986 to 1997. For more, connect with the Pancham community on Facebook:
Pancham Sulaikh SaNg (Punjabi Literary Group)

Yearly Subscriptions
Pakistan RS1000
India RS1000
International US$20

To subscribe, contact Maqsood Saqib at
+92 306 1679936
suchet2001@yahoo.com
..

Uddari Weblog is published from
the unceded Coast Salish territories of
the Semiahmoo, Katzie, Kwikwetlem, Kwantlen,
Qayqayt, Tsawwassen, Musqueam,
Squamish and Tsleil-Waututh First Nations.

.

The History of Indo-Persian Literature (Legacy)


The legacy of Persian can be seen in the new literary genres it introduced to South Asia. In the writing of history, Persian introduced the biography, memoirs, chronicles and letters. Thanks to this literature, we have a remarkably detailed picture of Indian society from the descriptions of Mughal court life, to the biographies of religious thinkers to descriptions of the musicians, artists and commoners of Delhi.

delhiparade

The legacy of Persian is felt in the many loan words that have entered modern Indian vernacular languages. The influence of Persian on Urdu is especially noteworthy. While the legacy of Urdu is talked about in India and Pakistan today in poetry, film and ghazals, this is no less the legacy of Persian from which Urdu inherited much of its poetic tradition.

Qawalli

The romance tradition in Punjabi and Bengali was inspired by the tradition of Persian language and culture. Persian is still sung in the qawallis of Amir Khusrau and it left its mark on Sikh religious thought and modern Islamic philosophy. Lastly, through the writings of Sufis like ‘Ali Hujwiri (Data Ganj Baksh) and Nizam ud-Din Auliya, Persian has enriched the religious and cultural life of Indians and Pakistanis in terms of love, compassion and human feeling.

A History of Indo-Persian Literature (Part IV)

THE EARLY MODERN PERIOD

Jama_Masjid,_Delhi,_watercolour,_1852

During the eighteenth and nineteenth century, the Mughal empire declined and India fragmented into various competing kingdoms, confederacies and principalities. It was also during the eighteenth century that the British began to emerge as the dominant European colonial power.[1]

During the eighteenth and nineteenth century, Urdu grew in popularity and ultimately displaced Persian as the preferred language of poetry across much of North India. Nevertheless, Persian retained its prestige as the language of culture and refinement during this period especially in prose.

Prose

Georgian London

One of the most fascinating historical accounts of this period is Abu Mirza Abu Talib Khan’s (1752-1806) The Tales of Mirza Abu Talib Khan in Asia, Africa and Europe (Masir Talib fi Bilad Afranji). Born and raised in a wealthy family from Lucknow, Abu Talib travels to London, Paris, Constantinople, Cape Town and Baghdad and writes about the people he meets there and their social customs:

I was also much pleased to observe, that in European society, when a person is speaking, the others never interrupt him, and the conversation is carried on in a gentle tone of voice. One evening, while I was engaged in conversation with the lady of the house, the servant entered with a largely tray of costly china; and his foot catching the edge of the carpet, he fell, and broke the whole to pieces: the lady, however, never noticed the circumstance, but continued her conversation with me in the most disturbed manner.[2]

On London, he writes:

The greatest ornament London can boast, is its numerous squares; many of which are very extensive, and only inhabited by people of large fortune. Each square contains a kind of garden in its center, surrounded with iron rails, to which every proprietor of a house in the square has a key, and where the women and children can walk, at all hours without being liable to molestation or insult.[3]

In his Diary of the Revolt of 1857 (Dastanbu), Ghalib (1797-1869) writes about the siege of Delhi:

 “The city has become a desert … By God, Delhi is no more a city, but a camp, a cantonement. No fort, no city, no bazaars, no watercourses … Four things kept Delhi alive – the Fort, the daily crowds at the Jama Masjid, the weekly walk to the Yamuna Bridge, and the yearly fair of the flower-men. None of these survives, so how could Delhi survive? Yes [it is said that] there was once a city of that name in the realm of India.”[4]

 

THE COLONIAL PERIOD

The British abolished Persian as the official language of government in 1837. With the official institution of English and vernacular Indian languages such as Urdu and Bengali as languages of education, the status of Persian in India declined.

The growth of nationalism in India under the British and the idea of “one country, one language” meant that Persian was increasingly sidelined as a “foreign” language and one that belonged to India’s past.

Muhammad Iqbal

Iqbal

Born in Sialkot in 1877, Muhammad Iqbal is one of the greatest poets in the Urdu tradition of the twentieth century and the National Poet of Pakistan. He wrote most of his poetry, however, in Persian and he remains one of the few Persian poets from India who is known in modern Iran.

Iqbal’s mostly long philosophical poems show the influence of Rumi and Bedil as well as Goethe and Nietzche. He interprets Sufi concepts such as ‘ishq (love) in light of the philosophy of the European Enlightenment, namely as a force of will that animates and motivates the self (khudi) to create, imagine and conquer the world:

The luminous point whose name is the Self
Is the life-spark beneath our dust.
By Love it is made more lasting
More living, more burning, more glowing.

Iqbal’s epic poem, The Book of Eternity (Javednama), was inspired by Dante’s Divine Comedy. In it, Iqbal journeys through the celestial spheres with the poet Rumi as his guide encountering the spirits of the Buddha, Zoroaster, Christ, Muhammad, Hallaj, Ghalib and Nietzche along the way.

 


NOTES

[1] The word “modern” is not without its problems, but it refers here to a period where, even before the advent of European colonialism, India was opening up to the world. The Mughal Empire was part of a cosmopolitan Persianate world and India at the height of Mughal rule was well-integrated into a larger world economy.

[2] https://archive.org/details/travelsmizraabu01khgoog/page/n201/mode/2up

[3] https://archive.org/details/travelsmizraabu01khgoog/page/n295/mode/2up

[4] Ralph Russell and Khurshid Islam, Ghalib: Life and Letters (Delhi, 1994), 296.

Gurmukhi edition of Fauzia Rafique’s new novel ‘KEERRU’ now available

B&W photo by Danyal Rasheed, inset painting by Shahid Mirza
cover design by Mariam Zohra d.

From the Author of Skeena- a ‘little big’ book

ebook
ISBN 9780463342541

Available Everywhere
USA & the World: US$4.50
Canada: CA$4.50
India: INR101.00
Pakistan: PKR101.00

Instant Downloads
smashwords.com/books/view/1012167

‘The story of broken families, lovers, immigrants.
Five people come together in Surrey BC to
form powerful connections with each other, and
to tell a story that has rarely been told.’

Purple Poppy Press 2020, Vancouver, Canada

.


Shahmukhi edition
Paperback
ISBN 978-969-593-315-2
PKR300.00
Sanjh Publications 2019, Lahore Pakistan
sanjhpk@yahoo.com
..

A History of Indo-Persian Literature (Part I)

 

Turkish Conquest

Histories of Indian literature often neglect, if not completely overlook, the contribution of Persian to Indian literature. Given that Persian was the language of literature for over eight centuries in India and, given the ongoing Hindu Nationalizing of India’s history, an understanding of the history of Indo-Persian literature is more necessary than ever.

 

THE TURKISH CONQUEST

The north-west of India has been subject to invasions since ancient times. Beginning in the second millennium BCE until the 10th century, north-west India experienced invasions at the hands of Aryans, Iranians, Greeks, Parthians, Scythians, Kushans and Huns.

In 962, Alptigin (901-963), a Turkic general in the Samanid Empire (819-999) abandoned the court at Bukhara and established a semi-independent state with its capital in Ghazni (present-day Afghanistan).[1] He was succeeded by his son, Abu Mansur Sabuktigin (942-997), who in 986 launched an attack on Kabul and Punjab. Sabuktigin died in Balkh in 997 and was succeeded by his son Mahmud (971-1030).[2]

Ghaznavid Empire

Between 1001 and 1017, Mahmud launched a series of raids into northern India from Ghazni. In 1008, he conquered and annexed Punjab. By the time of his death in 1030, his empire spanned Khorasan, Samarkand, Afghanistan and Punjab.

 

EARLY INDO-PERSIAN LITERATURE

The Turkish conquest of north-western coincided with what the British historian E.G. Browne has called the “Persian Renaissance.”[1] Beginning under the Samanid Empire in Bukhara, which saw the completion of the Shahnama (‘Book of Kings’), Persian literature flourished in courts across Central Asia and Iran.

Mahmud’s court at Ghazni became a centre of Persian literature. Mahmud brought scholars, merchants, artists and Sufis with new ideas in art, architecture, literature and religion to India. Mahmud’s court attracted the scholar Al-Biruni (whose work on the history of India included an assessment of scientific works in Sanskrit and Hindu philosophies and religion) and Firdowsi, author of the Persian epic, Shahnama.

The Ghaznavid Empire in Khorasan was repeatedly invaded by the Seljuq Turks until it was lost in 1040. In 1163, the Ghaznavid Sultans moved their capital from Ghazni to Lahore where they would rule from until 1186.

It was in Lahore where the first Indo-Persian literature appeared. ‘Ali Hujviri’s (d. 1071) Kashf-ul Mahjub (‘Veiling the Unveiled’) was the first Persian treatise on Sufism. It set out such themes as the love of God, the importance of contemplation and the stages of the mystical path:  

Man’s love toward God is a quality which manifests itself in the heart of the pious believer, in the form of veneration and magnification, so that he seeks to satisfy his Beloved and becomes impatient and restless in his for vision of Him, and cannot rest with anyone except Him, and grows familiar with the remembrance of Him, and abjures the remembrance of everything besides.[2]

Early Indo-Persian poets like Abu al-Faraj (d. c. 1102) continued the Persian tradition of panegyric poetry (qasida) at court as well as the Persian poetic tradition of contrasting metaphors such as moth and flame, rose and nightingale and lover and beloved.

 

MAS’UD SA’D SALMAN (1046-1121)

Mas’ud Sa’d Salman’s poetry was especially important to the development of early Indo-Persian poetry. While Mas’ud continued to write in the tradition of Persian court poetry, his verse also showed openness and sensitivity to the new Indian poetic landscape.

Born in Lahore, Mas’ud was of Iranian ancestry. His father, Sa’di Salman, had come to Lahore as an accountant in the entourage of Prince Majdud who had been sent by Sultan Mahmud to garrison Lahore in 1035-36.[3]

Mas’ud spent much of his professional life as a poet between the courts of his patrons and in prison for reasons which are not clear. It was in prison, however, that he pioneered the habsiyat (prison) genre of poetry, a genre that would appear in the later Urdu poetry of Ghalib and Faiz Ahmad Faiz.[4]

Mas’ud often wrote on the pain of his separation from his beloved city of Lahore:

O Ravi, if paradise is to be found, it is you,
If there is a kingdom fully equipped, it is you
Water in which is the lofty heaven is you
A Spring in which there are a thousand rivers is you.[5]

He also introduced the Indian genre of the baramasa to Indo-Persian poetry:

O beauty whose arrows are aloft on the day of Tir
Rise and give me wine with a high melody
Sing of love in the mode of love
Call forth the delightful melodies of nature[6]

 

THE GHURID INVASION

In 1186, Lahore was conquered by Muhammad of Ghur, one of vassals of the Ghaznavid Empire. Like the Ghaznavid Empire, the Ghurid Sultanate encompassed much of Central Asia, Iran and northern India. In 1192, Muhammad defeated Prithviraj Chauhan at Tarain (present-day Haryana) from where he conquered the political centres of north India.

 

THE FOUNDING OF THE DELHI SULTANATE

 

 

In 1192, Muhammad of Ghur ordered his Turkic slave, Qutb al-Din Aibek (1150-1210), to push further east.[7] This resulted in the conquest of Delhi which, along with Lahore, Muhammad placed under Aibek’s governorship.

In 1206, Muhammad was assassinated. A civil war broke out between his slave commanders with Aibek emerging the victor.[8] Aibek established his own empire with Delhi as his capital, thus founding the Delhi Sultanate (1206-1526).

… to be continued.

 

NOTES

[1] Richard Eaton, India in the Persianate Age: 1000-1765 (University of California Press: Oakland, CA: 2019, 13), 30.

[2] Ibid., 30.

[3] Sunil Sharma, Persian Poetry at the Indian Frontier (Permanent Black: New Delhi, 2010), 19.

[4] Annemarie Schimmel, Islamic Literatures of India (Otto Harrassowitz, Wiesbaden, 1973), 11: https://archive.org/details/IslamicLiteraturesOfIndia-AnnemarieSchimmel/page/n3/mode/2up

[5] Sunil Sharma, Persian Poetry at the Indian Frontier, citing Diwan, 391.

[6] Sunil Sharma, Persian Poetry at the Indian Frontier, citing Diwan, 947-8.

[7] Richard Eaton, India in the Persianate Age, 42.

[8] Ibid., 44.

Call for Papers: Baisakhi 2020 & International Conference – The Future of Punjab Culture: Awaken or Perish!


Call for Papers
Institute for Art & Culture
Baisakhi 2020: International Conference
The Future of Punjab Culture: Awaken or Perish!

The Institute for Art and Culture (IAC) will be holding a conference on Punjab culture on April 10-11, 2020 and Baisakhi Mela on April 12, 2020. Please review the attached conference brochure in order to acquaint yourself with the motive, philosophy, and goals of the conference. The conference seeks high quality papers on Punjab’s history, culture, arts, politics, and heritage which could be part of the following sessions of our conference program:

Contemporary Topics in Punjab’s Art & Culture
Punjab’s Cultural Heritage: Politics & Politicians
Punjab: Historical Perspectives/Narratives 2500 B.C.E—Present
Punjab Culture & Art: Future Prospects & Strategies
Keynote Speaker: Mushtaq Soofi

The conference is open to academics, artists, writers, activists, intellectuals, politicians, students and media and legal professionals—anyone interested in contributing towards the dialogue on Punjab’s culture and art. Please note that no paper will be considered without the submission of a paper abstract (300-350 words).

Important Dates
Abstract Submission Deadline: February 15, 2020
Full Paper Submission Deadline: March 15, 2020

Please email the abstract to naveed.alam@iac.edu.pk We shall inform you about the selection of your abstract by March 1, 2020. The paper can be read in English or Punjabi.

Conference Patron
Prof. Sajida Haider Vandal
Vice Chancellor, Institute for Art & Culture
Conference Convener
Prof. Pervaiz Vandal
Pro Vice Chancellor, Institute for Art & Culture
Conference Secretary
Prof. Naveed Alam
School of Culture & Languages (SCL), Institute for Art & Culture

Contact Us
Naveed Alam
naveed.alam@iac.edu.pk
Bilal Mushtaq
bilal.mushtaq@iac.edu.pk
0323-417-3363
Noor-ul-Huda
noori_huda@hotmail.com

Download PDF Files
Baisakhi 2020 call for papers
flyer english and punjabi
gurmukhi-flyer

..

Uddari Weblog operates from the
unceded Coast Salish territories of
the Semiahmoo, Katzie, Kwikwetlem, Kwantlen,
Qayqayt, Tsawwassen, Musqueam,
Squamish and Tsleil-Waututh First Nations.
..

2019 Dhahan Prize Awards Ceremony – Vancouver November 2nd

‘Kon’ Who, novelette by Mudassar Bashir

Saturday November 2, 2019
Robert H. Lee Alumni Centre, University of British Columbia
Doors open at 6:00, ceremony begins at 7:00
Followed by a catered reception
Download PDF Poster

 

First prize : Jatinder Singh Haans
(Aloona Tola, Punjab, India), short story collection, title in translation ‘Jyona satch, Baqi Jhoot’ Living is Truth, All Else is a Lie.
Finalist, Shahmukhi : Mudassar Bashir
(Lahore, Punjab, Pakistan), novelette, ‘KonWho.
Finalist, Gurmukhi : Gurdev Singh
(Rupana, Punjab, India), short story collection, title in translation ‘Aam Khaas’ Ordinary Extraordinary‘.

‘In 2014, the Dhahan Prize took flight, and in 2019 we return to recognize the achievements of Punjabi writers at our 6th annual event. For work in the Punjabi scripts of Gurmukhi and Shahmukhi, this prize recognizes one outstanding writer with a $25,000 award, as well as two finalists with awards of $10,000. Forging meaningful relationships with writers, community organizations and educational institutions in Pakistan, India and the diaspora, the Dhahan Prize is the world’s signature prize for Punjabi literary works.’

The Keynote Speaker is Balli Kaur Jaswal, an award-winning author of four novels, including ‘Erotic Stories for Punjabi Widows’.

Tickets can be purchased at
https://dhahanprize2019awardsceremony.eventbrite.com

More information
The Dhahan Prize
1058–2560 Shell Road
Richmond, BC V6X 0B8 Canada
contact@dhahanprize.com
..

Gurmukhi edition of novel ‘Skeena’ now available in India and Canada

Sangam Publications, Patiala 2019

Novel ‘Skeena’ by Fauzia Rafique has been published in Gurmukhi by Sangam Publications in Patiala, India, and it is now available at India Bookworld in Surrey’s Payal Centre. Script conversion from Shahmukhi to Gurmukhi has been performed by Harbans Singh Dhiman.

ISBN 978-93-5231-317-4
India Bookworld, $15
604-593-5967
info@indiabookworld.ca
Sangam Publications, India
sangam541@gmail.com
01764-501934

Punjabi novel ‘Skeena’ was first published in Shahmukhi by Sanjh Publications in 2007 in Lahore, where to date, it is Pakistan’s most sold Punjabi novel. Its English edition and a limited Gurmukhi edition came out in 2011 with Libros Libertad in White Rock. The Shahmukhi to Gurmukhi conversion and editing was done by poet/author/translator Surjeet Kalsey in consultation with Fauzia Rafique. The novel has also been recognized as one of the ‘100 Must Read Books by Punjabi Authors’ in ‘Legacies of the Homeland’ (Notion Press, Chennai 2018).

Visit Skeena web page
novelskeena.wordpress.com
Read reviews on ‘Skeena’
novelskeena.wordpress.com/reviews

Uddari Weblog operates on the unceded Coast Salish territories of the Semiahmoo, Katzie, Kwikwetlem, Kwantlen, Qayqayt, Tsawwassen, Musqueam, Squamish and Tsleil-Waututh First Nations.
..

Tomorrow in Surrey: Women Who Named the Unnamed: Pakistan’s & Local Women Heroes

pakistani women

What inspires me most about this program is the courage of the women it honours. Through their art, their activism, their poetry and their writing, they have dauntlessly challenged institutionalized systems of patriarchal, racial and religious authority, making the world a freer place for all of us regardless of who we are …

Tomorrow, Surrey Muse Arts Society (SMAS) presents “Women Who Named the Unnamed: Pakistan’s & Local Women Heroes” (Sept 28, 6 – 9 PM, Centre Stage, Surrey City Hall). It’s a groundbreaking three-hour stage show which recognizes, for the first time in Greater Vancouver, the contributions of 15 distinguished Pakistani, Punjabi, South Asian, Muslim and women of colour from Pakistan, Surrey and Vancouver to the development of our communities through literature, art, scholarship and activism.

Our distinguished guests for the evening are Sunera Thobani, Harsha Walia, Surjeet Kalsey, Darshan Maan, Indigenous scholar/historian Deanne Reder, and, Katheren Szabo. We will also recognize a Surrey Woman of Courage.

You can find out more about our program here:

https://pakistanswomenheroes.wordpress.com/2019/07/15/women-who-named-the-unnamed-pakistani-local-women-heroes-saturday-28-sept-2019-centre-stage-surrey-city-hall/

We look forward to seeing you tomorrow!

 

 

Welcome Author/Publisher Parveen Malik to Vancouver – Dhahan Prize 2018 Events

This year, as part of the celebrations of Dhahan Prize for Punjabi literature, Pakistan’s renowned author, poet and publisher Parveen Malik will be visiting Vancouver. ‘Parveen Malik is a writer of fiction, teleplays and radio programs; a known literary personality on radio and TV; and, a highly respected publisher of Urdu and Punjabi literary books.’ More about Parveen is here: parveen-malik-punjabi-maanboli-writer

Parveen will participate in ‘Afternoon with Winners and Finalists’ on Sunday October 21st at Crossroads United Church in Surrey.
View the details in the poster below.

The main Dhahan Prize 2018 Awards Ceremony will take place on:
Saturday October 20th
6:00 PM – 9:30 PM, at:
Robert H. Lee Alumni Centre
UBC, 6163 University Blvd
Vancouver, BC V6T 1Z1
More information:
eventbrite.com/e/dhahan-prize-2018-awards-ceremony

Uddari congratulates the 2018 Dhahan Prize winners:
Baldev Singh Sadaknama for ‘Sooraj Dee Akh’ (Sun’s Eye), historical fiction.
Nasir Baloch for ‘Jootha Sacha Koi Na’ (Anything Goes), short story collection.
Harpreet Sekha for ‘Prism’, short story collection.
..

Meet a Peoples’ Poet Laureate – Baba Najmi in Surrey July 7

Baba Najmi, a Pakistani Punjabi poet who has gained the stature of a Peoples’ Poet Laureate in the Punjab, is visiting the Diaspora this July.

Baba Bashir Husain Najmi was born in Lahore in 1948. He has published three poetry books: ‘Akhran Wich Samundar’ Ocean in Words (1986), ‘Sochan Wich Jahan’ World in Thoughts (1995) and more recently, ‘Mera Naan Insaan’ My Name Human. He is a labourer, a trade unionist and a poet who distinguishes himself from others by challenging regressive laws, rules, cultural values and political entities. He is revered by many Punjabis in India, Pakistan and the diaspora. He has won many award. A statue of him has been installed in Jalandhar to recognize his poetic peace efforts between India and Pakistan. Visit Baba Najmi’s Facebook page: facebook.com/PoetBabaNajmi. Below are the details of his July 7th appearance in Surrey

Beyond the boundaries; An event with Great poet Baba Najmi
When: SATURDAY. JULY 7, from 1.30 – 4.30 pm
Where: Crossroads United Church 7655 – 120 St, Delta, BC
Tickets: Only $10.00

Organized by
The Committee of Progressive Pakistani Canadians (CPPC), Vancouver Chapter.

Program presented in Association with
The Dhahan Prize for Punjabi Literature, Centre for India and South Asia Research UBC and Tarksheel (Rational) Society of Canada.

Supported By
Indo Canadian Workers Association (Brampton & Vancouver), Punjabi TV Show, ‘Mehak Punjab Di’, Progressive Arts Club, Surrey.

Facebook event page
facebook.com/events/

For more information and RSVP, contact:
Saif Khalid at 604-889-0233
Avtar Gill at 604-728-7011

Additional Events: Updated July 4, 2018

..

Danish Punjabi Sufi Singer & Music Therapist Pervaiz Akhtar in Town – March 9


Singer, Composer, Music Therapist Pervaiz Akhtar sings Punjabi Sufi poetry and Urdu Ghazals. He has issued five albums featuring poetry of Khwaja Ghulam Farid, Madhulal Husain and Bulleh Shah, among others; and, his repertoire as a composer includes works of Rumi, Hafiz, Saadi and Amir Khusrow in Farsi. His Jazz fusion concerts have been held in Pakistan, Europe and the USA. For more information:

Visit Pervaiz’s blog
pervaizakhtarblog.wordpress.com
Contact Pervaiz
pervaiza@gmail.com

Pervaiz is visiting from Copenhagen and he will stay in Vancouver till the middle of March. This presents us with a rare opportunity to listen to him in a public event. Details are below.

‘Kahe Fakeer’ by Pervaiz Akhtar
7pm, Friday, March 9, 2018
Punjab Banquet Hall
8166 128 St #215, Surrey
(604) 598-7611

$30 per person (dinner included), $50 for two.
To book your ticket, call: 604-780-0164

..